Przeskocz do treści

Górskie i podgórskie krainy wapienne są prawdziwym rajem ślimaków lądowych, jak to widzimy na przykładzie klasycznej jury szwajcarskiej, a u nas - krakowskiej. Kiedy po zapoznaniu się z niezwykle bogatą fauną ślimaków Ojcowa l, który z Błędowskim nazwaliśmy "rajem mięczaków polskich" 2, udaliśmy się na poszu- kiwania malakologiczne w Góry Świętokrzyskie, jakże byliśmy zdziwieni nie znalazłszy tam ślimaków oprócz zaledwie kilku wszędobylskich gatunków, przy-wiąza- nych do gruntów humusowych. Na szczytach Łysicy i Łysej Góry, na osławionych gołobrzach i rumowi- skach skał nie spotkaliśmy, dosłownie, żadnego z tak charakterystycznych i licznych ślimaków Ojcowa. Nie góry jako takie decydowały o ich występowaniu w Ojcowie, lecz przede wszystkim podłoże wapienne, stwarzające najwidoczniej cały zespół korzystnych dla nich warunków, którego brak uderzał w paleozoicz- nym grzbiecie Świętokrzyskim. W analizie ekologicznej należy więc odróżniać formy górskie od form zależnych od podłoża. Niemniej wybierający wpływ na faunę wywierają kwaśne grunty humusowe, powstające w związku z butwieniem szczątków organicznych i słabą aeracją podłoża. Reakcja gleby na jony wodorowe zdaje się tutaj odgrywać rolę decydującą, zarówno bezpośrednią na zwierzęta jak i pośrednią przez mikroorganizmy gleby. Czułe są zwłaszcza dżdżownice, nie przekracza- jące w zasadzie gleb o reakcji 5,6 do 8,3, z maksimum występowania w podłożu słabo alkalicznym (pH 7,2); stąd nieliczne w glebach leśnych i torfowych. Najbar- dziej jednak wrażliwe okazują się mikroorganizmy, pierwotniaki, okrzemki, nicienie itd., tworząc .prawdzi- we "wskaźniki" gleby, co oczywiście wypływa z tej wielkiej roli jaką odgrywają w jej ewolucji chemicz- nej, dojrzewaniu i zmianach. Cały szereg zwierząt, podobnie jak i roślin, zjawia się tylko na gruntach słonych śródlądowych albo na brzegu morza. Są to tzw. halofile. Charakterystyczne są zwłaszcza chrząszcze z rodziny biegaczy (Carabidae) i kusakowatych (Staphylinidae), także u nas opisywane z Ciechocinka, Buska i innych miejscowości. [patrz też: , , ]